Inleiding
Als het gaat om de gezondheid van vrouwelijke atleten, wordt vaak de focus gelegd op training, voeding en prestaties. Echter, de menstruatiecyclus speelt een cruciale rol in het welzijn, het herstelvermogen en de sportprestaties van vrouwen. Menstruatieklachten kunnen een aanzienlijke invloed hebben op zowel trainingen als wedstrijden, met symptomen zoals vermoeidheid, buikpijn en duizeligheid. Ondanks deze impact blijft menstruatie vaak een taboeonderwerp in de topsport. Enkele topsporters, zoals Jutta Leerdam, Zheng Qinwen en Fu Yuanhui, hebben dit taboe doorbroken door openlijk te praten over de klachten die zij ervaren tijdens hun menstruatie. Deze bewustwording benadrukt het belang van aandacht voor menstruatiegezondheid bij vrouwelijke atleten.
De vrouwelijke atleet
Op 15 juni 2026 werd bij het Lectoraat Sport, Bewegen en Samenleving in Nijmegen tijdens een symposium over "de vrouwelijke atleet" aandacht besteed aan het belang van voldoende energie voor een goede gezondheid en sportprestaties. Lage energiebeschikbaarheid kan problematisch zijn voor vrouwelijke atleten, aangezien dit kan leiden tot een aandoening genaamd Relative Energy Deficiency in Sport (RED-S).
RED-S en hormonale veranderingen
RED-S kan verschillende systemen in het lichaam verstoren, waaronder de hormoonhuishouding, botgezondheid en immuunsysteem. Hormonale veranderingen als gevolg van lage energiebeschikbaarheid kunnen leiden tot menstruatiestoornissen en andere endocriene verstoringen. Deze verstoringen hebben niet alleen effect op de algemene gezondheid, maar ook op de mondgezondheid van vrouwelijke atleten.
Impact op mondgezondheid
Fluctuaties in geslachtshormonen kunnen directe invloed hebben op de mondgezondheid. Veranderingen in oestrogeenniveaus zijn geassocieerd met een afname van speekselproductie, verhoogde gevoeligheid van tandvlees voor bacteriën en ontstekingen. Daarnaast kunnen voedingstekorten, immuun disfunctie, uitdroging en het gebruik van sportvoeding ook negatieve effecten hebben op de mondgezondheid van vrouwelijke atleten.
Klinische implicaties
Zorgverleners, waaronder mondzorgprofessionals, moeten alert zijn op tekenen van lage energiebeschikbaarheid en RED-S bij vrouwelijke atleten. Symptomen zoals menstruatiestoornissen, vermoeidheid en veranderingen in de mondgezondheid kunnen wijzen op onderliggende problemen die aandacht vereisen. Een multidisciplinaire aanpak, waarbij verschillende zorgverleners samenwerken, is essentieel voor een optimale preventie en behandeling.
Conclusie
RED-S is een complex syndroom dat ontstaat door chronische lage energiebeschikbaarheid en hormonale verstoringen. Deze verstoringen hebben niet alleen effect op de algemene gezondheid en prestaties, maar ook op de mondgezondheid van vrouwelijke atleten. Het belang van een integrale benadering, waarbij zowel systemische gezondheid als mondgezondheid worden meegenomen, wordt hiermee benadrukt.
